ChatGPT valt vanaf nu onder de strengste Europese regels voor grote onlinediensten. De Europese Commissie bestempelde de chatbot maandag als zeer grote online zoekmachine. Daarmee komt ChatGPT onder de Digital Services Act (DSA) te vallen. Reddit en Roblox kregen tegelijk het stempel zeer groot onlineplatform. ChatGPT is de eerste AI-chatbot die deze status krijgt. De Commissie kondigde in juli al aan dat zij in augustus zou ingrijpen. De rekensom achter het besluit is simpel. Diensten met meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU vallen onder de DSA. ChatGPT meldde 159 miljoen actieve gebruikers per maand over het halfjaar tot maart 2026. Reddit kwam uit op 57,2 miljoen gebruikers en Roblox op ongeveer 48 miljoen.
Opvallender is de keuze om ChatGPT als zoekmachine te behandelen. Een chatbot beantwoordt vragen in lopende tekst en verwijst niet alleen naar webpagina’s. Toch gelden nu dezelfde verplichtingen als voor diensten die informatie ordenen en rangschikken. Dat onderscheid telt, want de DSA stelt per categorie andere eisen. De Commissie legt zoekregels op aan een systeem dat antwoorden genereert. Daardoor rijzen vragen over de manier waarop die antwoorden ontstaan. Ook de risico’s en de beoordeling daarvan blijven onduidelijk.
De aanwijzing zelf voegt geen nieuwe regels toe. Wel moeten de drie bedrijven jaarlijks hun systeemrisico’s in kaart brengen. Die analyse gaat over illegale inhoud, bescherming van minderjarigen en fundamentele rechten. Ook lichamelijk en geestelijk welzijn, verkiezingen en openbare veiligheid horen erbij. Daarnaast ondergaan de bedrijven onafhankelijke audits. Zij geven toezichthouders en goedgekeurde onderzoekers toegang tot hun data. De Commissie wil zo meer inzicht krijgen in de werking van deze diensten. Juist die datatoegang zorgt al langer voor discussie. Bedrijven noemen veel gevraagde informatie namelijk commercieel gevoelig. ‘Deze aanwijzingen betekenen dat ChatGPT, Reddit en Roblox aan strengere controle en verantwoording voldoen’, zei Henna Virkkunen. Zij is uitvoerend vicevoorzitter van de Commissie voor technologische soevereiniteit, veiligheid en democratie.
De bedrijven krijgen vier maanden de tijd, dus tot eind november. Bij ernstige overtredingen kan de Commissie boetes tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet opleggen. Voor Roblox wegen de regels rond minderjarigen extra zwaar. Kinderen en tieners vormen een groot deel van het publiek. Het bedrijf moet risico’s voor hun veiligheid en welzijn voortaan formeel beoordelen en beperken. Onafhankelijke auditors controleren die maatregelen. OpenAI staat voor een ander vraagstuk. Het bedrijf moet vooral risico’s rond verkiezingen en openbare veiligheid onderzoeken. ChatGPT beantwoordt dagelijks alledaagse én politieke vragen. Daardoor moet OpenAI brede zorgen over de invloed van AI vertalen naar concrete, meetbare risico’s. Het toezicht op AI in Europa komt daarmee in een nieuwe fase. Toezichthouders kijken voortaan mee met een dienst die miljoenen antwoorden per dag levert.
