In de Verenigde Staten slopen Amerikanen de camera’s van Flock Safety, en dat gebeurt steeds vaker. In de staat New York zaagden onbekenden de palen door met elektrische zagen. In Oakland, Californië, bekladden actievoerders de apparatuur met verf. In Idaho reed iemand een camera omver met een truck. Alle incidenten speelden zich binnen enkele weken af. Ze liggen bovendien ver uit elkaar op de kaart. Van één georganiseerde groep lijkt dan ook geen sprake.
Flock Safety levert kentekenherkenning aan Amerikaanse politiekorpsen. Het bedrijf zegt 120.000 automatische camera’s te beheren. Die apparaten fotograferen passerende auto’s en lezen het kenteken. Vervolgens slaan ze het kenteken, het tijdstip en de locatie op. Daarnaast levert Flock camera’s die draaien, kantelen en inzoomen. Samen vormen die apparaten een fijnmazig netwerk over het hele land. Flock presenteert de techniek nadrukkelijk als middel tegen criminaliteit.
Tegenstanders wijzen juist op het gebruik in de praktijk. Opsporingsdiensten zoeken in de database op kenteken. Zo reconstrueren zij achteraf de bewegingen van een voertuig. Dat lukt ook bij bestuurders die nergens van beschuldigd zijn. Ook eigenaren zonder veroordeling duiken in die zoekresultaten op. Het systeem maakt vooraf geen enkel onderscheid. Iedere passant belandt in het archief, verdacht of niet. Een reeks registraties onthult bovendien werk, bezoek en dagelijkse gewoonten. Juist dat punt voedt het groeiende verzet.
Onder gewone burgers ontstaat daardoor een guerrilla-achtige houding. Zij beschouwen de camera’s niet als beveiliging, maar als permanent toezicht. De afgelopen weken legden zij meerdere exemplaren fysiek stil. Minstens zo opvallend is de reactie in hun omgeving. Veel mensen spreken openlijk sympathie uit voor de daders. Brede verontwaardiging over de vernielingen blijft grotendeels uit. Dat verandert de verhoudingen: bij sommigen geldt de vernieler als held.
West Virginia leverde daarvan een treffend voorbeeld. De politie arresteerde daar in juni een man. Hij zou verschillende Flock-camera’s hebben vernield. De lokale NBC-zender meldde die aanhouding via Facebook. Onder dat bericht boden tientallen mensen zich spontaan aan als alibi. ‘Hij was die dag met mij aan het vissen, jullie hebben de verkeerde’, schreef iemand. De reacties waren duidelijk niet serieus bedoeld.
Toch zeggen die grappen iets over de stemming. Vernieling blijft strafbaar en Flock kan de schade verhalen. Ondertussen verschuift het publieke oordeel over cameratoezicht zichtbaar. Niet de vernielers krijgen de kritiek, maar het observerende bedrijf. Voor Flock vormt dat een groter probleem dan een kapotte paal. Beschadigde apparatuur vervang je binnen een dag. Verloren vertrouwen herstel je niet met nieuwe hardware. Bedrijven die op publieke steun leunen, merken zo’n omslag snel.
Het conflict raakt een veel bredere discussie over privacy. Kentekencamera’s staan ook buiten de Verenigde Staten, waaronder in Nederland. Voorstanders wijzen op opgeloste misdrijven en teruggevonden voertuigen. Die winst weegt echter moeilijk op tegen structureel toezicht op iedereen. De kernvragen blijven daarom overal gelijk. Wie bewaart de verzamelde gegevens? Hoe lang blijven die beelden beschikbaar? En wie controleert het dagelijkse gebruik ervan? Zolang overheden die antwoorden schuldig blijven, groeit het wantrouwen. De gesloopte camera’s in Amerika tonen waartoe dat wantrouwen kan leiden.
