Cyberaanvallen vormen een groeiend gevaar voor het Nederlandse en Europese stroomnet. Beveiligingsexperts waarschuwen dat het risico veel breder is dan vaak wordt gedacht. Niet alleen grote elektriciteitscentrales en zonneparken zijn kwetsbaar voor hackers. Ook zonnepanelen en batterijen bij mensen thuis lopen gevaar. Steeds meer huishoudens installeren zonnepanelen en thuisbatterijen om energie te besparen. Deze apparaten zijn vaak verbonden met internet, zodat ze op afstand te beheren zijn. Daardoor kunnen criminelen er ook op afstand toegang toe krijgen. Een grootschalige aanval kan volgens deskundigen leiden tot langdurige stroomuitval. Dat zou grote gevolgen hebben voor huishoudens, bedrijven en vitale voorzieningen. Denk aan ziekenhuizen, verkeerslichten en communicatienetwerken. De waarschuwing komt niet uit de lucht vallen.
De zorgen namen sterk toe na een cyberaanval op het Poolse stroomnet eind vorig jaar. Daaruit bleek dat het elektriciteitsnet ernstig verstoord kan raken. Hackers maakten daarbij gebruik van kwetsbaarheden in omvormers van zonnepanelen. Zo’n omvormer zet de stroom van zonnepanelen om in bruikbare elektriciteit. Veel omvormers zijn op afstand te bedienen via internet. Dat maakt ze een aantrekkelijk doelwit voor cybercriminelen. De Poolse netbeheerder verloor kort het contact met tientallen zonne-installaties. Ook een fossiele energiecentrale was tijdelijk niet bereikbaar voor de beheerder. Gelukkig bleef grootschalige schade dit keer uit. Toch toont het incident aan hoe kwetsbaar moderne energiesystemen werkelijk zijn. Experts noemen het een duidelijk voorbeeld van wat er mis kan gaan.
Ook in Nederland zijn er zorgen over de digitale veiligheid van de energiesector. Onderzoek wees uit dat een grote Nederlandse zonneparkbouwer Russische software gebruikte. Deze software regelde het beheer van wachtwoorden binnen het bedrijf. Er is geen bewijs dat dit tot daadwerkelijke schade heeft geleid. Toch laat het voorbeeld zien dat de cyberveiligheid op belangrijke punten tekortschiet. Bedrijven kiezen vaak voor goedkope of gemakkelijke software, zonder goed na te denken over de risico’s. Cyberbeveiliging staat bij veel bedrijven nog niet hoog genoeg op de agenda. Dat moet volgens experts snel veranderen. Experts vinden dit een zorgwekkend signaal voor de hele sector. Zij vrezen dat vergelijkbare kwetsbaarheden bij meer bedrijven voorkomen. Volgens hen is snelle actie nodig om verdere risico’s te voorkomen.
De Europese Unie werkt daarom aan strengere veiligheidsregels voor de energiesector. Branche-experts willen dat ook fabrikanten van zonnepanelen en omvormers hieronder vallen. Op dit moment gelden voor deze fabrikanten vaak nog geen strenge eisen. Dat maakt het voor hackers relatief eenvoudig om zwakke plekken te vinden. Deskundigen roepen overheden, bedrijven en huishoudens op zich beter voor te bereiden. Ook consumenten kunnen zelf actie ondernemen door hun apparaten goed te beveiligen. Iedereen moet nadenken over wat te doen bij een grote stroomstoring. Denk aan noodstroom, reserveplannen en snelle communicatie tussen betrokken partijen. Alleen door goede samenwerking blijft het stroomnet ook in de toekomst betrouwbaar. Experts benadrukken dat digitale veiligheid net zo belangrijk is als fysieke beveiliging. Wie deze dreiging negeert, loopt volgens hen onnodig risico.
