Een door de staat gesteunde onderneming in Shanghai produceert eigen chipmachines nu op grote schaal. Het gaat om immersie-DUV-lithografiemachines, de eerste exemplaren van volledig Chinese makelij. Zakenblad The Information onthulde het nieuws, technologiesite Tom’s Hardware nam het bericht over. Daarmee zet China een opvallende stap richting technologische zelfstandigheid. Westerse exportbeperkingen houden de modernste apparatuur al jaren buiten het land. De Chinese chipindustrie leunde tot nu toe zwaar op de Nederlandse marktleider ASML. Elke stap richting eigen productie verandert de machtsverhoudingen in de chipsector.
Lithografiemachines vormen het kloppend hart van elke chipfabriek. Ze projecteren minuscule patronen op siliciumwafers, laag na laag. Bij immersietechniek zit een dun laagje water tussen de lens en de wafer. Dat water breekt het licht extra sterk. Zo tekent de machine fijnere lijnen dan een droge variant. Fabrikanten maken daarmee snellere processors en dichter gepakte geheugenchips. ASML uit Veldhoven ontwikkelde de immersietechniek en domineert die markt al bijna twintig jaar. Extreem ultraviolet, de volgende stap, blijft voor China voorlopig onbereikbaar.
Dit jaar verlaten naar verwachting ongeveer vijf machines de fabriek. De afnemers zijn grote namen uit de Chinese halfgeleiderwereld. SMIC en Hua Hong maken logicachips, CXMT produceert geheugen. Deze bedrijven vallen al langer onder Amerikaanse exportbeperkingen. Voor 2027 noemen de bronnen ongeveer twintig extra systemen. Dat klinkt indrukwekkend, maar blijft bescheiden naast de wereldwijde vraag. Chinese fabrikanten willen zo hun productie veiligstellen, ook bij nieuwe handelsbeperkingen.
De fabrikant blijft officieel onbekend. Ingewijden beschrijven wel een opvallende constructie achter het project. Het bedrijf haalde complete ontwikkelteams weg bij verschillende Chinese ondernemingen. Een daarvan is de staatsgesteunde start-up Shanghai Yuliangsheng Technology. Die bundeling van kennis versnelde de ontwikkeling aanzienlijk. SMIC test sinds september 2025 al een immersiemachine van die partij. Chipfabrikanten nemen zulke tests nooit lichtvaardig, want een storing legt een hele lijn stil.
De meeste onderdelen komen inmiddels uit China zelf. Toch leveren Japanse toeleveranciers nog altijd enkele cruciale componenten. Die afhankelijkheid vormt een kwetsbaar punt in het hele plan. Ook vertragingen bij lokale leveranciers remden de productie dit jaar af. Elke ontbrekende schakel kan de geplande aantallen alsnog onderuithalen. Analisten letten daarom scherp op de toeleveringsketen. Volledige onafhankelijkheid blijft voorlopig een ambitie.
Voor ASML tekenen de gevolgen zich intussen al af. China zorgt dit jaar voor ongeveer twintig procent van de omzet. In 2025 bedroeg dat aandeel nog drieëndertig procent. De daling komt vooral door minder vraag uit de mainstream-logicamarkt. Chinese klanten kochten eerder massaal machines in, mede uit angst voor nieuwe sancties. Die inhaalvraag vlakt nu zichtbaar af. ASML rekent zelf al langer op een terugval van de Chinese vraag. Beleggers volgen die verschuiving nauwlettend.
Toch passen stevige kanttekeningen bij het Chinese succes. Het AI Futures Project verwachtte in juni pas halverwege de jaren dertig commerciële Chinese immersiemachines. ASML bezit op dit moment 98,7 procent van die markt. Bovendien vraagt het kwalificeren van nieuwe apparatuur voor productielijnen vaak vele maanden. Op prestaties en bouwkwaliteit blijven de Chinese systemen duidelijk achter. Het EUV-programma, waarvan Reuters in december een werkend prototype meldde, ligt nog jaren van serieproductie af. Voorlopig laat China vooral vastberadenheid zien, geen inhaalslag.
