Een Amerikaanse rechter heeft de recordschikking van AI-bedrijf Anthropic definitief goedgekeurd. Anthropic staat bekend als de maker van chatbot Claude. Het bedrijf moet 1,5 miljard dollar betalen aan auteurs en uitgevers. Zij spanden samen een rechtszaak aan wegens schending van auteursrecht. Bij zo’n class action bundelen meerdere gedupeerden hun zaak in één procedure. Volgens persbureau Reuters kan Anthropic nu eindelijk beginnen met het uitbetalen van de compensatie. De schikking wordt gezien als de grootste ooit in een Amerikaanse auteursrechtzaak.
Rechter William Alsup gaf vorig jaar al een voorlopige goedkeuring aan de schikking. Hij oordeelde destijds dat Anthropic illegaal miljoenen auteursrechtelijk beschermde boeken had gedownload en opgeslagen. Die uitspraak vormde de basis voor de latere schikking. Alsup is inmiddels met pensioen gegaan. Rechter Araceli Martinez-Olguin nam de zaak over. Zij zette deze week haar handtekening onder de definitieve schikking.
De uitbetaling komt neer op ongeveer 3.000 dollar per werk. Naar schatting gaat het om 500.000 boeken en andere geschreven werken. Auteurs en uitgevers met rechten op die werken delen samen in het totaalbedrag. Het geld wordt verdeeld op basis van hoeveel werken iemand bezit. Voor veel individuele auteurs betekent dit een aanzienlijke financiële meevaller. Voor veel auteurs is dit de eerste keer dat ze concreet worden gecompenseerd voor het gebruik van hun werk.
Toch zien veel auteurs deze uitkomst niet als een echte overwinning. Dat komt door de manier waarop de rechtszaak juridisch is afgehandeld. Alsup gaf Anthropic namelijk gelijk op het belangrijkste juridische punt. Hij oordeelde dat trainen van een AI-model op auteursrechtelijk materiaal onder fair use valt. Die uitspraak wordt gezien als een keerpunt voor de hele AI-sector. Het betekent dat AI-bedrijven boeken mogen gebruiken om hun modellen te trainen. Wel moeten ze die boeken op een legale manier hebben verkregen. Fair use is een uitzondering in de Amerikaanse auteursrechtwet. Die uitzondering staat toe dat beschermd materiaal soms zonder toestemming mag worden gebruikt.
De manier waarop Anthropic aan de boeken kwam, werd daarmee niet goedgekeurd. Het bedrijf gebruikte twee verschillende bronnen voor zijn trainingsmateriaal. Een deel van de boeken kocht en scande Anthropic zelf, wat wel is toegestaan. De rest downloadde het bedrijf van illegale sites zoals Library Genesis en Pirate Library Mirror. Dat soort websites bieden auteursrechtelijk beschermde boeken aan zonder toestemming van de rechthebbenden. Alsup noemde die tweede methode op zichzelf onwettig. Hij liet weten dat de zaak over piraterij alsnog voor een jury kon komen. Kort daarna koos Anthropic voor een schikking. Zo voorkwam het bedrijf een proces en een mogelijk nog hogere schadevergoeding.
De definitieve goedkeuring sluit deze specifieke zaak af. Toch lost de uitspraak de juridische vraag niet overal op. Alsups uitspraak kwam van één rechtbank en geldt niet automatisch elders. Doordat Anthropic koos voor een schikking, komt de zaak nooit bij een hoger beroep. Er ontstaat dus geen bindend precedent voor de rest van de sector. Een precedent betekent dat een uitspraak als voorbeeld dient voor latere, vergelijkbare zaken. Andere rechters mogen zelf tot hun eigen conclusies komen. Dat gebeurt op dit moment ook echt, in andere lopende rechtszaken.
Er lopen namelijk nog meerdere rechtszaken over auteursrecht en AI-training. Bedrijven als Google, Meta, Midjourney en OpenAI worden ook aangeklaagd. Steeds gaat het om de vraag of AI-training op beschermd materiaal is toegestaan. Vorige week nog spanden uitgevers als Hachette, Cengage en Elsevier een zaak aan tegen Google. Ook schrijver Scott Turow en de organisatie S.C.R.I.B.E. doen mee aan die zaak. Zij beschuldigen Google ervan hun werk te hebben gebruikt om AI-model Gemini te trainen. De uitkomst van die zaak kan grote gevolgen hebben voor de hele sector. De AI-sector volgt deze rechtszaken dan ook met veel belangstelling. De uitkomst bepaalt mede hoe AI-bedrijven in de toekomst mogen omgaan met beschermd materiaal.
