De Verenigde Staten voerden in januari een tarief van 25 procent in op geavanceerde halfgeleiders. Dat chiptarief bedreigt de Amerikaanse datacenters voorlopig nog niet. De regering nam namelijk een uitzondering op voor producten die naar Amerikaanse datacenters gaan. Die uitzondering gold echter altijd als tijdelijk. Het ministerie van Handel moest voor 1 juli een rapport opleveren. Dat rapport bepaalt of de uitzondering blijft bestaan. Tot nu toe publiceerde het ministerie dat rapport niet. Daardoor werkt elke exploitant met een aanname in plaats van een vaste regel. Wie nieuwe capaciteit plant, kent de spelregels dus niet. Ondertussen laat het beleidsklimaat zich wel raden. Washington werkte eerder aan een conceptverbod op Chinese apparatuur in datacenters. Voor de sector staan grote bedragen en honderdduizenden banen op het spel. Een recente analyse noemt zelfs 243.000 banen en 90 miljard dollar per jaar. Die inzet verklaart waarom de sector reikhalzend naar Washington kijkt.
Het tarief valt smaller uit dan het percentage van 25 procent suggereert. De maatregel geldt voor drie tariefposten. Die posten dekken machines voor gegevensverwerking en hun onderdelen. Binnen die posten raakt de heffing alleen logische geïntegreerde schakelingen. Die chips moeten bovendien binnen bepaalde prestatiebanden en geheugenbandbreedtes vallen. Zo treft Washington heel gericht de AI-versnellers. Gewone laptops ontsnappen daardoor aan de heffing. De opstellers kozen bewust voor deze chirurgische afbakening. Naast die afbakening gelden zeven uitzonderingen op basis van eindgebruik. Ze dekken reparaties, onderzoek, startups, publieke instellingen en consumentenelektronica. Ook civiele industriële toepassingen en datacenters vallen eronder. De uitzondering voor datacenters kost de schatkist verreweg het meeste geld. Precies die uitzondering ligt nu onder het vergrootglas. Het ministerie beoordeelt of de vrijstelling het nationale belang nog dient.
De proclamatie houdt bovendien een flinke slag om de arm. Washington behield uitdrukkelijk de bevoegdheid om veel verder te gaan. De tekst noemt tarieven op halfgeleiders zelf. Daarnaast noemt de tekst apparatuur voor chipproductie. Ten slotte noemt de tekst ook afgeleide producten. Juist die laatste formulering reikt tot complete servers. Voor exploitanten scheelt dat verschil enorm veel geld. Een heffing op alleen de versnellers doet pijn. Een heffing op complete servers verandert de rekensom volledig. Dan verschuift ook de vraag waar een bedrijf zijn faciliteit neerzet. Servers vormen namelijk het grootste deel van de investering. Een land met lagere invoerkosten wint dan meteen aan aantrekkingskracht. Operators kijken daarbij naar Canada, Europa en het Midden-Oosten. Die afweging maken bedrijven niet in weken, maar in jaren.
De Computer and Communications Industry Association publiceerde in juni een analyse. Die brancheorganisatie rekende voor wat het schrappen van de uitzondering kost. Volgens het onderzoek verliest de Amerikaanse economie ongeveer 90 miljard dollar per jaar. Daarnaast lopen 243.000 banen gevaar. De rekensom erachter blijft opvallend eenvoudig. Hoofdeconoom Trevor Wagener vermenigvuldigt simpelweg drie getallen met elkaar. Datacenters besteden volgens hem 78 procent van hun budget aan rekenapparatuur. Van die apparatuur komt naar schatting 80 procent uit het buitenland. Dat aandeel vermenigvuldigt hij vervolgens met het tarief. Zo ontstaat een effectieve belasting van 15,6 procent op de bouw van een Amerikaans datacenter. Daarna past de studie een gangbare multiplier toe voor doorwerkingseffecten. Ten slotte vertaalt het onderzoek het productieverlies naar banen. Die methode geldt als conventioneel en zeker niet als exotisch. De kracht van de berekening zit in haar eenvoud. Diezelfde eenvoud vormt tegelijk haar grootste zwakte.
Een cijfer uit de studie zal het debat domineren. Het gaat om de geplande capaciteit tussen 2026 en 2030. Ongeveer 20 procent van die Amerikaanse AI-capaciteit zou sneuvelen. In geld gaat het om zo’n 450 miljard dollar aan investeringen. Bedrijven zouden die projecten annuleren of uitstellen tot na 2030. Een deel verhuist mogelijk gewoon naar het buitenland. Zo’n verschuiving raakt bovendien veel meer dan de bouwsector alleen. Ook energiebedrijven, toeleveranciers en regionale arbeidsmarkten voelen dan de gevolgen. Datacenters trekken doorgaans jarenlange bouwprojecten en vaste banen aan. Een geannuleerd project laat dus een gat achter in de regio. Steden die op deze investeringen rekenen, lopen daardoor risico.
Toch verdient de studie een kritische blik. De aanname over die 80 procent draagt het hele bouwwerk. Niemand weet immers precies hoeveel rekenkracht Amerika werkelijk importeert. Het cijfer oogt verdedigbaar, want geavanceerde verpakking en assemblage gebeuren vooral in Azië. Maar een schatting blijft iets anders dan een douaneaangifte. Bovendien telt de afzender mee in de beoordeling. De CCIA vertegenwoordigt technologiebedrijven. Juist die leden zouden het tarief zelf moeten betalen. Het rapport werkt dus als een lobbydocument met een methodologie erbij. Een neutrale doorrekening levert het niet. Lezers doen er goed aan de cijfers als richting te lezen. De orde van grootte zegt meer dan de decimalen achter de komma. Dat maakt de studie niet waardeloos, maar wel gekleurd.
De onderliggende spanning blijft niettemin heel echt. Washington wil met tarieven de chipproductie terughalen naar eigen bodem. Nieuwe fabrieken bouwen kost echter vele jaren. Datacenters verrijzen intussen in een veel hoger tempo. De AI-sector wacht simpelweg niet op nieuwe fabrieken. Daardoor botsen twee doelen frontaal met elkaar. Een tarief dat de industrie wil opbouwen, remt tegelijk de vraagkant af. Zolang het rapport uitblijft, groeit de onzekerheid alleen maar verder. Investeerders en exploitanten nemen nu beslissingen zonder duidelijk kader. Elke maand vertraging maakt de planning duurder en risicovoller. De uiteindelijke uitkomst bepaalt waar de volgende generatie AI-capaciteit verrijst. Amerika of het buitenland: die keuze ligt nadrukkelijk op tafel. Een snel besluit zou de markt in elk geval rust geven. Blijft dat besluit uit, dan kiezen bedrijven zelf hun zekerheid.
