De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legt Uber een recordboete van 825 miljoen euro op. Volgens de toezichthouder overtrad de taxidienst de Europese privacyregels op een ingrijpende manier. Uber deactiveerde chauffeursaccounts via geautomatiseerde systemen. De betrokken chauffeurs kregen daarover onvoldoende informatie. Ook ontbrak betekenisvolle menselijke controle bij besluiten met aanzienlijke gevolgen. De AP bevestigde de recordboete na berichtgeving van persbureau Reuters. Uber is het niet eens met het besluit en gaat in beroep. De opbrengst van de boete gaat naar de Nederlandse schatkist. Daarmee raakt de zaak niet alleen Uber zelf. Ze voedt ook het bredere debat over algoritmes op de arbeidsmarkt. Chauffeurs verloren immers hun toegang tot werk door systemen die zij nauwelijks konden doorgronden. Voor veel van hen betekende een schorsing meteen een streep door hun inkomen.
Het bedrag hoort bij de zwaarste straffen die Europese toezichthouders ooit uitdeelden. Alleen Meta kreeg een hogere boete onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De Ierse toezichthouder legde dat bedrijf in 2023 een boete van 1,2 miljard euro op. Die zaak draaide om de doorgifte van gegevens van Europese Facebook-gebruikers naar de Verenigde Staten. De sanctie voor Uber staat dus op de tweede plaats in de AVG-ranglijst. Dat cijfer laat zien hoe zwaar de AP deze overtreding weegt. Toezichthouders kijken bovendien steeds kritischer naar bedrijven die belangrijke beslissingen aan software overlaten. Een hoge boete werkt daarbij ook als signaal aan andere platformen. De AVG bestaat inmiddels jaren, maar de handhaving wordt pas nu echt zichtbaar. Bedrijven merken dat privacyregels geen papieren verplichting meer zijn. Ook buiten Nederland volgen toezichthouders deze zaak met belangstelling.
De zaak gaat over incidenten tussen 2020 en 2022. In die periode schorste Uber accounts van Europese chauffeurs. De systemen van het bedrijf verdachten hen van fraude. Algoritmes signaleerden bijvoorbeeld onnodige omwegen tijdens ritten. Ook accepteerden sommige chauffeurs volgens die systemen ritten die zij vervolgens niet uitvoerden. Zulke signalen leidden vervolgens tot een schorsing van het account. Volgens de AP ging het bedrijf soms nog een stap verder. Sommige accounts verdwenen permanent op basis van lage klantwaarderingen. Een mens beoordeelde dat besluit in die gevallen niet. Uber betwist dat beeld nadrukkelijk. Het bedrijf stelt dat permanente deactiveringen niet volledig geautomatiseerd plaatsvonden. Precies die vraag vormt de kern van het aangekondigde beroep. De rechter buigt zich straks over de rol van mensen in het proces. Beoordeelden medewerkers de meldingen inhoudelijk, of bevestigden zij alleen het oordeel van het systeem?
De AVG stelt duidelijke grenzen aan besluiten die uitsluitend op geautomatiseerde verwerking berusten. Die grenzen gelden zodra een besluit iemand juridisch of anderszins aanzienlijk treft. Het verlies van een account raakt chauffeurs direct in hun inkomen. In zulke gevallen moet betekenisvolle menselijke tussenkomst mogelijk zijn. Ook moet de betrokkene het besluit kunnen aanvechten. Daarnaast heeft iemand recht op informatie over de besluitvorming. Volgens de AP schond Uber juist dat informatierecht. Chauffeurs wisten daardoor onvoldoende waarom zij hun werk kwijtraakten. Zonder die uitleg kunnen mensen een fout in het systeem ook moeilijk aantonen. De wetgever wil juist voorkomen dat een algoritme het laatste woord krijgt. Transparantie vormt daarom een harde eis, geen vrijblijvende belofte. De AP toetst die eis in deze zaak streng.
De procedure begon met een klacht uit Frankrijk. Toch behandelde de Nederlandse toezichthouder deze zaak. Uber heeft namelijk zijn Europese hoofdkantoor in Amsterdam. De AP treedt daardoor op als leidende toezichthouder voor Europese klachten over het bedrijf. Zo behandelt één toezichthouder de klachten uit meerdere lidstaten. Uber noemt de boete disproportioneel. Het bedrijf wijst op zijn huidige beleid. Daarin beoordelen medewerkers schorsingen wel degelijk. Chauffeurs kunnen een schorsing bovendien aanvechten. Het beroep moet uitwijzen of de rechter die argumenten overtuigend vindt. Tot die tijd blijft het bedrag boven het bedrijf hangen. Een beroepsprocedure van deze omvang duurt bovendien vaak jaren. Uber hoeft in de tussentijd nog niet te betalen.
Voor Uber is dit niet de eerste grote privacyboete in Nederland. In 2024 legde de AP het bedrijf al 290 miljoen euro op. Die zaak draaide eveneens om persoonsgegevens van Europese chauffeurs. Uber gaf die gegevens door naar de Verenigde Staten. Het bedrijf beschermde ze daarbij onvoldoende. Uber beëindigde die praktijk inmiddels. Toch blijft het bedrijf regelmatig onderwerp van Europees privacyonderzoek. Samen met de nieuwe recordboete loopt het totaal op tot ruim een miljard euro. Nederland ontwikkelt zich daarmee tot een strenge speler binnen het Europese privacytoezicht. De AP durft grote technologiebedrijven duidelijk aan te pakken. Die reputatie krijgt door deze zaak nog meer gewicht. Ook andere platformbedrijven met een hoofdkantoor in Amsterdam volgen de ontwikkelingen.
De uitspraak heeft betekenis die verder reikt dan één platform. Steeds meer bedrijven laten software beslissen over mensen. Denk aan fraudedetectie, de selectie van sollicitanten of de verdeling van werk. De AP maakt met deze boete duidelijk dat techniek geen vrijbrief geeft. Wie een ingrijpend besluit neemt, moet dat kunnen uitleggen. Ook moet een mens het besluit inhoudelijk kunnen toetsen. Een knop om bezwaar te maken volstaat niet als niemand de zaak echt bekijkt. Platformwerkers krijgen zo meer houvast tegenover ondoorzichtige systemen. Andere bedrijven doen er verstandig aan hun eigen processen nu te controleren. Zij kunnen zich afvragen wie binnen hun organisatie ingrijpende besluiten daadwerkelijk beoordeelt. Het beroep van Uber bepaalt uiteindelijk hoe hard deze norm in de praktijk uitpakt. Tot die uitspraak blijft deze recordboete het duidelijkste voorbeeld van Europees toezicht op algoritmes.
