Japan wil meer openheid over de trainingsdata van AI-bedrijven. De regering werkt aan een gedragscode voor aanbieders van generatieve AI. Het gaat om een conceptcode die de overheid nu uitwerkt. De code geldt ook voor buitenlandse bedrijven die in Japan actief zijn. Bedrijven vertellen straks welke AI-modellen zij gebruiken. Ook laten zij zien welke data zij voor de training inzetten. Daarnaast leggen zij uit hoe zij die data verzamelen. Die informatie komt openbaar op hun eigen website te staan. Gevoelige bedrijfsinformatie valt buiten de verplichting. De code werkt volgens het principe ‘pas toe of leg uit’. Bedrijven volgen de regels, of zij geven een heldere uitleg.
Het voorstel bestaat uit drie principes. Het eerste principe vraagt om die openbare uitleg over modellen, data en verzamelmethodes. Het tweede principe geeft rechthebbenden een sterker middel in handen. Denk aan schrijvers, fotografen, uitgevers en muzikanten. Zij mogen vragen of een bepaalde webpagina in de trainingsdata zit. Vermoeden zij een inbreuk op hun auteursrecht, dan geeft het bedrijf antwoord. De code maakt dat vraagrecht expliciet. Het derde principe richt zich op gebruikers van AI-diensten. Ook zij kunnen informatie opvragen bij zorgen over auteursrecht. Bedrijven beantwoorden die vragen volgens de code. Zo krijgen makers en gebruikers meer zicht op de bronnen achter een model.
Het plan legt geen boetes op. Japan kiest bewust voor vrijwillige afspraken in plaats van strenge wetgeving. Zo houdt het land ruimte voor innovatie in de AI-sector. Tegelijk beschermt de overheid makers van teksten, beelden en muziek beter. The Japan Times berichtte over de conceptversie van de code. Voor de AI-sector betekent het voorstel een opvallende stap. Veel aanbieders zeggen nu namelijk weinig over hun bronnen. Een openbare uitleg maakt die keuzes zichtbaar voor iedereen. Transparantie over data staat wereldwijd hoog op de agenda.
Rechthebbenden krijgen zo een concreet aanknopingspunt bij een vermoeden van inbreuk. Zij hoeven niet langer te gissen naar de herkomst van hun werk. Makers klagen al langer over het gebruik van hun werk. Of bedrijven de code echt naleven, moet de praktijk uitwijzen. Zonder sancties blijft de druk vooral publiek van aard. Klanten, media en rechthebbenden kunnen bedrijven wel aanspreken op hun keuzes. Andere landen kunnen de Japanse aanpak later overnemen. Voorlopig blijft de gedragscode een uitnodiging, geen verplichting.
