De maanlander Blue Ghost van Firefly Aerospace draait sinds kort in een baan om de maan. Het Texaanse ruimtevaartbedrijf bereidt nu de laatste stappen voor de landing voor. Die landing volgt naar verwachting binnen enkele weken. Spaceflight Now meldde het nieuws over de aankomst van het robotvoertuig. De lander vertrok bijna een maand eerder vanaf lanceerplatform 39A. Dat platform ligt op het Kennedy Space Center van NASA in Florida. Een Falcon 9-raket van SpaceX bracht het toestel de ruimte in. Sindsdien legde Blue Ghost geduldig de weg naar de maan af. Onderweg maakte de lander opvallende beelden van de aarde. Firefly deelde die opnamen via sociale media met een groot publiek.
Deze vlucht is de derde missie binnen het CLPS-programma van NASA. Die afkorting staat voor Commercial Lunar Payload Services. Met dat programma koopt de ruimtevaartorganisatie vervoer naar de maan in bij private bedrijven. NASA bouwt de landers dus niet langer zelf. Daardoor dalen de kosten van wetenschappelijke maanmissies aanzienlijk. De ruimtevaartorganisatie levert vooral de instrumenten en de kennis. De bedrijven regelen de raket, de vlucht en de landing. Die werkwijze verlaagt de drempel voor experimenten op het maanoppervlak. Ook kleinere onderzoeksgroepen krijgen zo sneller een kans. Firefly Aerospace won de aanbesteding voor deze specifieke vlucht.
Blue Ghost vervoert tien wetenschappelijke instrumenten van NASA. Geen enkele CLPS-lander nam er tot nu toe zoveel mee. De instrumenten dienen heel verschillende doelen. Eén ervan draagt de naam LISTER, voluit Lunar Instrumentation for Subsurface Thermal Exploration with Rapidity. Dat apparaat boort twee tot drie meter diep in de maanbodem. Vervolgens meet het hoeveel warmte er vanuit het binnenste naar boven stroomt. Die metingen vertellen onderzoekers meer over de opbouw van de maan. Ook leveren ze aanwijzingen over het ontstaan van ons hemellichaam. Zulke gegevens verzamelen wetenschappers alleen ter plekke, niet vanaf de aarde.
Een tweede opvallend instrument heet SCALPSS 1.1. Die naam staat voor Stereo Cameras for Lunar Plume-Surface Studies. Meerdere camera’s filmen de stofwolk die tijdens de landing ontstaat. De motoren blazen dan maanstof met kracht opzij. Uit de beelden maken onderzoekers een driedimensionaal model van dat effect. Die kennis is belangrijk voor toekomstige, zwaardere landers. Opdwarrelend stof kan namelijk instrumenten en zonnepanelen beschadigen. Ook beperkt het zicht van piloten en camerasystemen tijdens de afdaling. Ingenieurs willen dat risico daarom zo goed mogelijk in kaart brengen.
Joel Kearns werkt als deputy associate administrator voor Exploration bij het Science Mission Directorate van NASA. Volgens Kearns bleken de gewenste instrumenten klein en compact genoeg voor één vlucht. Daardoor pasten er tien tegelijk aan boord. Wel geldt een strenge voorwaarde. Alle metingen moeten binnen één maandag plaatsvinden. Zo’n maandag duurt ongeveer veertien aardse dagen. Daarna valt de nacht en zakt de temperatuur ver onder nul. De meeste apparaten overleven die kou niet. De teams stellen dus vooraf een strak tijdschema op. Elk instrument krijgt een eigen plek in dat schema.
Firefly Aerospace gebruikt de missie ook nadrukkelijk als visitekaartje. Het bedrijf deelde op X.com de eerste beelden van de naderende maan. Op Valentijnsdag stuurde het team een knipoog de wereld in. Blue Ghost wenste iedereen op aarde een fijne dag “die durft groot te dromen”. Daarbij hoorde de grap dat de lander wel heen gaat, maar niet terugkeert. Spaceflight Now publiceerde daarnaast een video van twaalf minuten. Daarin passeren de opnamen van de aarde die de lander onderweg maakte. Zulke beelden vergroten de aandacht voor het programma.
De komende weken vormen het spannendste deel van de reis. Een zachte landing op de maan blijft technisch lastig. Eerdere commerciële pogingen liepen uit op een crash of een scheve stand. Blue Ghost moet zijn snelheid nauwkeurig afremmen en het juiste gebied vinden. Slaagt die manoeuvre, dan begint direct het volle meetprogramma. Firefly bewijst dan bovendien dat een jong bedrijf zo’n missie aankan. Voor NASA levert dat een goedkopere route naar het maanoppervlak op. Voor onderzoekers levert het vooral nieuwe gegevens over de bodem en het stof. De maan komt zo weer een stap dichterbij.
