Het kabinet wil de inlichtingendiensten AIVD en MIVD fors meer bevoegdheden geven. De ministerraad keurde vrijdag 28 augustus 2026 een nieuw wetsvoorstel goed. Het publiek kan er de komende weken op reageren via Internetconsultatie.nl. De diensten krijgen straks meer ruimte om af te tappen en te hacken. Volgens het kabinet groeit de hoeveelheid en verscheidenheid aan dreigingen snel. De huidige regels staan in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017. Daarnaast geldt een tijdelijke wet voor onderzoek naar landen met een offensief cyberprogramma. Die tijdelijke wet vervalt in 2028. Het kabinet vindt de bestaande wetgeving niet langer toereikend.
De nieuwe wet heet Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Nu toetst een toezichthouder nog elk tapverzoek en elke hack vooraf. Die verplichting verdwijnt. De diensten mogen aangemerkte tegenstanders een jaar lang volgen en afluisteren. Aparte toestemming is daarvoor niet meer nodig. Ook het vooronderzoek van een hackoperatie vraagt geen toestemming meer. Hetzelfde geldt voor het binnendringen in systemen. Alleen de laatste fase, het kopiëren van gegevens, vereist nog goedkeuring. De memorie van toelichting vergelijkt dit met de doorzoeking van een loods. Eerst zoeken de diensten een ingang, daarna zoeken zij binnen naar informatie. Pas in de derde fase nemen zij die informatie mee.
De diensten kunnen individuen en organisaties bovendien dwingen gegevens af te staan. Wie niet meewerkt, riskeert volgens het wetsvoorstel een gevangenisstraf. De plicht om gegevens te verstrekken gold al voor communicatieaanbieders. Die plicht geldt straks ook voor online platforms en financiële instellingen. Verder mogen de diensten gegevens delen met private partners en met hen samenwerken. Banken, universiteiten en online platforms beschikken volgens het kabinet vaak over waardevolle informatie. Zo krijgen de diensten dreigingen sneller in beeld. Ook de krijgsmacht en de diensten wisselen straks meer informatie uit.
Bij buitengewone omstandigheden kunnen de diensten terugvallen op het staatsnoodrecht. Bepaalde verplichtingen vervallen dan. De diensten hoeven op dat moment ook niet mee te werken aan onderzoeken van de toezichthouder. Beveiligingsexpert Bert Hubert, oud-toezichthouder op de diensten, reageert kritisch op de plannen. Volgens het kabinet blijft de wet binnen de grondwettelijke en internationaalrechtelijke vereisten. De diensten houden zo genoeg slagkracht om de nationale veiligheid te beschermen, stelt de regering. De internetconsultatie loopt de komende weken. Burgers en organisaties kunnen daar hun reactie achterlaten. Daarna kan het kabinet het voorstel aanpassen en naar de Tweede Kamer sturen. Veiligheid en privacy botsen hier opnieuw.
